ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ - «Ἕνα κομμάτι σύννεφο»

ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΣΥΝΝΕΦΟ

Ἕνα κομμάτι σύννεφο, μικρὴ παπαδοπούλα μου

κ' ἕνα κομμάτι ἀντάρα,¹ συμπεθέρα καὶ κουμπάρα

μὰ 'κόπει ἀπὸ τὸν οὐρανό, δὲ βγαίνεις ἔξω νὰ σὲ εἰδῶ;

κι ἔπεσε μὲς τ' ἀμπέλι, κόρη μ' ἀρρεβωνιασμένη.

Κεῖνο δὲν εἶναι σύννεφο, μικρὴ παπαδοπούλα μου

δὲν εἶναι μάιδε ἀντάρα, συμπεθέρα καὶ κουμπάρα

παρά εἶναι ἡ κόρη τοῦ παπᾶ, βόηθα Χριστὲ καὶ Παναγιά,

ποὺ 'ρχέται ἀπὸ τ' ἀμπέλι, κόρη μ' ἀρρεβωνιασμένη

φέρνει τὰ μήλα στὴν ποδιά, μικρὴ παπαδοπούλα μου

τὰ κίτρα στὸ μαντίλι, κάνε κόρη ἐλεημοσύνη.

Δυὸ μήλα τῆς ἐγύρεψα, μικρὴ παπαδοπούλα μου

καὶ τέσσερα μοῦ δίνει, κάνε κόρη ἐλεημοσύνη

– Δὲ θέλω 'γὼ τὰ μήλα σου μικρὴ παπαδοπούλα μου

τὰ τσουλοπατημένα, τ' ἔχει ἡ μάνα σου μὲ μένα

μόν' θέλω τὴ μεσούλα σου μικρὴ παπαδοπούλα μου

τὴ βεργολυγερένια,² τ' ἔχει ἡ μάνα σου μὲ μένα

πού 'χεις κορμὶ γιὰ φόρεμα μώρ' παπαδοπούλα μου

καὶ δάκτυλα ζαρίφια,³ γιὰ πέντε δαχτυλίδια.

Σημειώσεις:

1. Ὀμίχλη (ἡ)

2. Ποὺ λυγάει σὰν βέργα

3. Κομψά, λεπτὰ (τά)

Πηγὴ πληροφοριῶν

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

Τραγουδάει ὅμάδα ἀπὸ Νετσανιώτες καὶ Νεστανιώτισσες.

Φωτογραφίες βίντεο: Παναγιώτης Καρώνης – Ἀντρέας Μιχαλόπουλος.

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ - «Μαλαματένιος ἀργαλειός»

ΜΑΛΑΜΑΤΕΝΙΟΣ ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ

Μαλαματένιος ἀργαλειός, Πατροκιτρολεμονιά,

καὶ φιλντισένιο χτένι,¹ γειὰ χαράς την ποὺ τὸ ὑφαίνει

μ' ἐξήντα δυὸ πατήματα, γλυκὰ πού 'ν τὰ φιλήματα,

μ' ἐβδομήντα δυὸ καρέλια,² τὶ γλυκὰ πού 'ναι τὰ γέλια.

Πραματευτῆς ἐπέρασε τὴν κόρη ἐχαιρέτησε

πραματευτῆς περνάει καὶ τὴν κόρη χαιρετάει.

– Κόρη μ' γιὰ δὲ παντρεύεσαι τὶ ἄγουρα παιδεύεσαι

νὰ πάρεις παλληκάρι τ' ἄστρι μὲ τὸ φεγγάρι;

– Μὰ πῶς μοῦ λὲς νὰ παντρευτῶ, δὲ μοὺ λὲς τὶ νὰ γινῶ

νὰ πάρω παλληκάρι τ' ἄστρί μὲ τὸ φεγγάρι,

πού 'χω ἄντρα στὴν ξενιτειὰ κι ἄντρα ἀδερφὸ στὰ ξένα,

πῶς μοῦ λὲς νὰ πάρω ἐσένα.

Κ' ἄλλοι μοῦ λὲν πῶς πέθανε, Πατροκιτρολεμονιά

κ' ἄλλοι μοῦ λὲν πῶς 'χάθει τὸ τριαντάφυλλο μὲ τ' ἄνθη.

Σχολιασμός

Ὁ ἀργαλειός (ἐργαλεῖον), ἀναφέρεται ἀρχικὰ ἀπὸ τὸν Ὄμηρο, (στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε) - Ὀδύσσεια, Ω 129- ὅταν μᾶς παρουσιάζει τὴν Πηνελόπη ποὺ ὑφαίνει ὅλη μέρα καὶ ξεϋφαίνει ὅλη νύχτα γιὰ νὰ κερδίσει χρόνο (καὶ τήν γ᾿ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν), ὅ. π., Ω 145.

Ὁ ἀργαλειὸς καὶ ἡ ὕφανση τῶν προικιῶν ἧταν ἀπὸ τὴς βασικὲς ἀσχολίες τῶν κοριτσιῶν, ἧταν ἕνας ἀγώνας. Κορίτσι χωρὶς προίκα ἧταν σχεδὸν ἀδύνατον νὰ παντρευτεῖ. Παράλληλα ὅμως «ὕφαιναν» τὰ ὄνειρα καὶ τὶς ἐλπίδες γιὰ τὸ μέλλον τους ποὺ δὲν ἀργούσαν νὰ γίνουν τραγούδι.

Παλαιότερα στὴ Νεστάνη κάθε σπίτι εἶχε τὸν ἀργαλειό του, ἡ ὕφανση δὲ τῶν ρούχων ποὺ φορούσαν ἀλλὰ καὶ τῶν ὑφασμάτων γιὰ οἰκιακὴ χρήση γινόταν ἀποκλειστικὰ στὸν ἀργαλειό. Εἶναι ἐπομένως πολὺ φυσικὸ ἡ ἐργασία αὐτὴ ποὺ ἧταν χρονοβόρα, νὰ ἀποτελέσει ἀφορμὴ γιὰ τὴ δημιουργία πολλῶν τραγουδιῶν.

Τὸ τραγούδι ποὺ παρουσιάζουμε ἐδῶ, εἶναι συρὸς χορὸς, καὶ παλιότερα χορεύονταν σὲ ὅλες τὶς ἀνοιξιάτικες γιορτὲς στὴ Νεστὰνη (Ἀπόκριες, Πάσχα, Ἅη Γιώργη, κλπ.). Σὴμερα οἱ Νεστανιώτες καὶ οἱ Νεστανιώτισσες τὸ χορεύουν στὴ βλαστολατρικὴ γιορτὴ τοῦ Ἅη Γιώργη ποὺ κάθε χρόνο γίνεται στὴ Νεστάνη.

Σημειώσεις:

1. Χτένι (τό): ἐξάρτημα τοῦ ἀργαλειοῦ μὲ τὸ ὁποίο χτυπιέται τὸ ὑφάδι.

2. Καρέλια (τά): Δυὸ μικρὰ ἐργαλεία ποὺ ἔμοιαζαν μὲ τροχαλίες καὶ κρέμονταν ἀπὸ ἕνα ἐπίμηκες ξύλο, ποὺ ἀκουμπούσε στὸ ἐπάνω μέρος τῶν δύο πλαϊνῶν πλαισίων τοῦ ἀργαλειοῦ καὶ ἀπὸ αὐτὰ κρέμονταν τὰ μιτάρια μὲ γερὸ νήμα ποὺ περνούσε ἀπὸ τὰ περιστρεφόμενα καρέλια. Χρησίμευαν δὲ γιὰ τὸ εναλλάξ ἀνεβοκατέβασμα τῶν μιταριῶν.

Πηγή πληροφοριῶν:

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

Video:

Τραγουδάει ὁμάδα ἀπὸ Νεστανιώτες καὶ Νεστανιώτισσες.

Φωτογραφίες ἀπὸ τὴ βλαστολατρικὴ γιορτὴ τοῦ Ἅη Γιώργη τῆς Νεστάνης (ἀρχεῖο Παναγιώτη Καρώνη).

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ «Κατακαϊμένη Ἀνατασιά»

ΚΑΤΑΚΑΪΜΕΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Κατακαϊμένη Ἀνατασιὰ ξεκωλωμένη Φώτο,

ἄντε, τί κοντοπλέχεις τὰ μαλλιὰ

καὶ φτιάχνεις τὴ περούκα¹

π' ἐσὺ στὸ δάσκαλο δὲν πᾶς

τὰ λόγια πού τά ξέρεις.

– Ἄντε, μά 'χω τὸ νοῦ μου δάσκαλο

τὶ γλώσσα μου δασκάλα

ἄντε, τὸ λυγερό μου τὸ κορμὶ

χαρτὶ καὶ καλαμάρι.

Ἐρωτικὸ τραγούδι ποὺ καταγράψαμε στὴ Νεστάνη σὲ τρεῖς παραλλαγές. Παρουσιάζουμε ἐδῶ μία ἐκ τῶν τριῶν.

1. Σὲ ἄλλη καταγραφή: τὴν πλεξούδα.

Πηγὴ πληροφοριῶν:

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

Video: Τραγουδάει ὁ Νεστανιώτης Σωκράτης Καρώνης.

Φωτογραφίες: Παναγιώτης Καρώνης.

Στὶς φωτογραφίες: «Σύμπλεγμα Ἀφροδίτης Έρωτος καὶ Πανός». Μάρμαρο. Γύρω στὸ 100 π.Χ. Ἀθήνα. Ἐθνικὸ Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο.

Τὸ σύνολο, λαξευμένο στὸν ἴδιο ὄγκο μαρμάρου, ἀνακαλύφθηκε στὴ Δήλο κατὰ τὶς ἀνασκαφές στὸ Ἴδρυμα Βηρυτίων Ποσειδωνιαστῶν. Ἡ Ἀφροδίτη, ποὺ ἐτοιμάζεται νὰ λουστεῖ, βγάζοντας τὰ τελευταῖα της ροῦχα, ἀπειλεῖ μὲ τὸ σανδάλι της τὸν Ἀρκάδα θεὸ Πάνα τοῦ ὁποίου οἱ προθέσεις εἶναι σαφεῖς. Ἀνάμεσά τους ὁ Ἔρως, ἀκουμπώντας στὸν ὤμο τῆς μητέρας του προσπαθεῖ νὰ σπρώξει τὸν κερασφόρο θεό.

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ - «Μιὰ χήρα ἔχει ὄμορφο ὑγιό»

ΜΙΑ ΧΗΡΑ ΕΧΕΙ ΟΜΟΡΦΟ ΥΓΙΟ

Μιὰ χήρα ἔχει ὄμορφο ὑγιό,

πέστ' ὅπως τὸ λέω κ' ἐγώ,

κι ὄμορφο παλληκάρι

πιὰ κοπέλα θὰ τὸ πάρει.

Τὸν ἐζηλεύει ἡ γειτονιὰ

γειά σου ἀγάπη μου παλιά,

τὸν ἐζηλεύ' ἡ ροῦγα

γειά σου ἀγάπη μου καινούργια.

Τὸν ἐζηλεύει ἡ μάνα του,

τρομάρα καὶ λαχτάρα του,

ἄντρα θέλει νὰ τὸν πάρει

καὶ στεφάνι νὰ τοῦ βάλει.

Μιὰ Κυριακὴ καὶ μιὰ Λαμπρὴ

ἀπόφαση νὰ τοῦ τὸ πεῖ,

μιὰ φιλντισένια μέρα

ντύθει σὰν τὴν περιστέρα.

– Ἐγώ γιουλή μου σ’ ἀγαπῶ

μὰ ντρέπομαι νὰ σοῦ τὸ πῶ,

ἄντρα θέλω νὰ σὲ πάρω

καὶ στεφάνι νὰ σοῦ βάλω.

– Μάνα μουρλή, μάνα τρελὴ

πιὰ μάνα πῆρε τὸ παιδὶ

καὶ πιὸ παιδὴ τὴ μάνα

γιὰ να γκεζερὰν ἀντάμα.

Βάλε φωτιὰ στὸ στόμα σου

γιὰ νὰ καεί τὸ σῶμα σου,

καὶ λαύρα στὸ κορμί σου

ποὺ θὰ πάρεις τὸ παιδί σου.

 Σχολιασμός

Τὰ τραγούδια μὲ θέμα τὶς χήρες καὶ τὴν οἰκογένειά τους εἶναι συνηθισμένα. Οὐσιαστικὰ τὰ τραγούδια αὐτὰ ἐλέγχουν τὴν ἐρωτικὴ συμπεριφορὰ τῆς ἴδιας τῆς χήρας, ἀλλά καὶ τῆς κόρης της ἢ τοῦ γιοῦ της ποὺ ἔχουν λαβώσει καρδιές. Ἐδῶ ἡ Νεστανιώτικη μούσα μᾶς δίνει μιὰ ἀκραία περίπτωση ὅπου ἡ χήρα ἐπιθυμεῖ ἐρωτικὰ τὸ ἴδιο της τὸ παιδί. Στὸ νοῦ ἔρχεται ὁ μύθος τοῦ Οἰδίποδα, ἄν καὶ στὸ τραγούδι ὁ νέος ἐπαναφέρει τὴ χήρα μητέρα του στὸ δρόμο τῆς ἐπικρατούσας ἠθικῆς. Μόνο σὲ κυπριακὴ παραλλαγὴ ὁ γιὸς ἀνταποκρίνεται στὸν ἔρωτα τῆς μητέρας, μὲ αποτέλεσμα αὐτὴ νὰ δηλητηριάσει τὴ νύφη ποὺ ἀποτελεῖ ἐμπόδιο, ἀλλὰ ἔτσι ἀπαλείφει καὶ τὸν κίνδυνο νὰ μαθευτεῖ ἡ σχέση της μὲ τὸν γιό. (Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, Α, σελ. 437).

Τὸ τραγούδι ποὺ εἶναι συρτὸς χορὸς ἀκούγεται στὴν βλαστολατρικὴ γιορτὴ τοῦ Άη-Γιώργη στὴ Νεστάνη Ἀρκαδίας.

Πηγὴ πληροφοριῶν:

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

Video:Τραγούδι: Ὁμάδα ἀπὸ Νεστανιώτισσες καὶ Νεστανιώτες.

Φωτογραφίες video: Παναγιώτης Καρώνης.

Στὶς φωτογραφίες τοῦ video: «Ὁ Διαδούμενος τοῦ Πολυκλείτου». Ἑλληνιστικό μαρμάρινο ἀντίγραφο τοῦ χάλκινου πρωτότυπου. Περίπου 100 π.Χ. Ἀθήνα. Ἐθνικὸ Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο.

Ὁ Διαδούμενος τοῦ Πολυκλείτου. Βρέθηκε τὸ 1884 σ' ἕνα ἀρχαῖο σπίτι τῆς Δήλου. Πρόκειται γιὰ ἀντίγραφο ἑνὸς φημισμένου χάλκινου δημιουργήματος τοῦ μεγάλου Ἀργείου χαλκοπλάστη Πολύκλειτου, ἔργο που μνημονεύει καὶ ὁ Πλίνιος (nat. XXXIV55).

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ - «Στὴν τάβλα ποὺ καθόμαστε»

ΣΤΗΝ ΤΑΒΛΑ ΠΟΥ ΚΑΘΟΜΑΣΤΕ

Στὴν τάβλα ποὺ καθόμαστε

πρέπει μωρὲ, πρεπεί νὰ τραγουδάμε

γιὰ νὰ γεμί- ρίχτε μου νά πιῶ,

γιὰ νὰ γεμίσει ἡ τάβλα μας,

γιὰ νὰ γεμίσει ἡ τάβλα μας

οὑλὸ μωρὲ, οὑλὸ γαριφαλλάκι,

γεμάτο εἶν' τὸ- γειά σας ρὲ παιδιὰ

γεμάτο εἶν' τὸ τραπέζι μας,

γεμάτο σὰν τὸ ρόιδο.

(γύρισμα)

Φέρτε μου νὰ πιῶ, φέρτε μου νὰ πιῶ,

φέρτε μου νὰ πιῶ νὰ δεῖς πὼς θὰ τὸ εἰπῶ.

Τραγούδι τῆς τάβλας ποὺ άκούγεται σὲ οἰκογενειακὲς συγκεντρώσεις καὶ γιορτές.

Πηγὴ πληροφοριῶν:

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

Βίντεο:Τραγουδάει ὁ Νετσανιώτης Δημήτριος Καρώνης.

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ - «Γέρο Λύγκος»

ΓΕΡΟ ΛΥΓΚΟΣ

Τ' ακούτ' Αρά Γέρο Λύγκο μου,

τ' ακούτ' Αραχοβίτισσες

μωρ' κι Αραχοβιτοπούλες

μαύρα να τα βάψτε ούλες.

-- Το Λύγκο το Γέρο Λύγκο μου,

το Λύγκο τον επιάσανε

στης Καρύταινας τα μέρη

Γέρο Λύγκο από το Χέλι,

τρις μπιστολιές του ρίξανε

μωρ' με τρια ασημένια βόλια

κλαφτε τον πουλιά και αηδόνια

η μια τον παίρνει στην καρδιά

μωρ' και η άλλη στα πνευμόνια

κλάφτε τον πουλιά και αηδόνια

η τρίτη η Γέρο Λύγκο μου,

η τρίτη η φαρμακερή

μωρ τον παίρνει στο κεφάλι

κλάφτε τον μικροί μεγάλοι.

Το στόμα του αίμα γέμισε

και η μύτη του φαρμάκι

μα 'τανε παλληκαράκι.

Φιλοί του πάνε το ψωμί

μωρ' και κουμπάροι το προσφάι

-- Σήκω Γέρο Λύγκο φάει.

-- Πώς να σηκωθώ ο καημένος

που μαι ο μαύρος λαβωμένος.

Το λεν' Αρά Γέρο Λύγκο μου

το λεν' Αραχοβίτισσες

μωρ' κι Αραχοβιτοπούλες

μαύρα να τα βάψτε ούλες.

Σχολιασμός:

Το τραγούδι αναφέρεται σε κάποιον από τους δυο ληστές που έδρασαν με το όνομα Λύγκος. Ο Θανάσης Λύγκος καταγόταν από το Χέλι (Αραχναίο Αργολίδος). Άντρας με ξακουστή θωριά, ήταν αγωνιστής την εποχή της επανάστασης του 1821. Μετά την απελευθέρωση, όταν δεν αποκαταστάθηκε, ανέβηκε στα βουνά και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ξακουστούς ληστές της εποχής. Σκοτώθηκε το 1854.

Ο άλλος, ο ανεψιός του Γεώργιος Λύγκος έδρασε κατά τη δεκαετία του 1850. Ο Γεώργιος Λύγκος, ποτέ δεν εγκλιμάτισε, δεν σκότωσε κανέναν και δεν φυγοδίκησε πριν γίνει ληστής. Κατέφυγε στα βουνά όταν κληρώθηκε για να παρουσιαστεί προκειμένου να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία, πράγμα που ήταν δυσβάσταχτο φορτίο ιδιαίτερα από τους φτωχούς χωρικούς την εποχή εκείνη. Ο Λύγκος αρνήθηκε να πάει να παρουσιαστεί· πήρε το τουφέκι του και κατέφυγε στα βουνά. Στην αρχή ζούσε κλέβοντας ψωμί, έπειτα άρχισε να κλέβει αιγοπρόβατα και εν συνεχεία χρήματα. Αργότερα αφού μάζεψε και άλλους οργάνωσε ολόκληρη ληστοσυμμορία που για αρκετά χρόνια δρούσε στην Πελοπόννησο, στην Αττική και στη Βοιωτία. Ήταν ψηλός, ισχνός, με μακριά γενειάδα, με πυκνά μαύρα φρύδια, ήταν έξυπνος και ο περισσότερο πολιτικοποιημένος από όλους τους ληστές της εποχής εκείνης. Σκοτώθηκε το 1967 στην Αργολίδα.

Τραγούδι με τον ίδιο τίτλο καταγράφεται και στον τόμο «Ληστρικά τραγούδια», εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2000, σε επιμέλεια Δημήτρη Χαλατσά. Το τραγούδι αυτό βέβαια, αν και αναφέρεται στον ίδιο ληστή, μιλάει για την αναζήτηση του Λύγκου από τους αστυνομικούς, και τα φαγοπότια του στα βλάχικα κονάκια, οπότε ελάχιστη σχέση έχει με το τραγούδι της Νεστάνης, που μιλάει για το τέλος του Λύγκου.

Πηγὴ πληροφοριῶν:

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

Βίντεο: Τραγουδάει η Νεστανιώτισσα Παναγιώτα Πανουσιέρη.

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ - «Ὁ Πέτρος ἐροβόλαγε»

Ο ΓΥΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ (Ο ΠΕΤΡΟΣ ΕΡΟΒΟΛΑΓΕ)

Ὁ Πέτρος μωρέ, (ν) ὁ Πέ (ν) ὁ Πέτρος ἐροβόλαγε,

ἄιντε, (ν) ὁ Πέτρος ἐροβόλαγε (ν) ἀπὸ ψηλὴ ραχούλα

ἄιντε, καὶ στὸν ἀητὸ ροβόλαγε στοὺ Δημαρᾶ (ν) τὴ στάνη.

Πάει μωρέ, πάει νὰ κάνει τὴ Λαμπρή,

πάει νὰ κάνει τὴ Λαμπρὴ καὶ τὸ Χριστὸς Ἀνέστη.

Ἄιντε, Χριστὸς Ἀνέστη Δημαρᾶ¹ (ν) Ἀληθινὸς Ἀνέστη.

Κανείς μωρέ, κανεὶς δὲν τὸν ἐγνώρισε (ν)

ἄιντε, κανεὶς δὲν τὸν ἐγνώρισε (ν) ἀπὸ τοὺς ἐδικούς του

παρὰ μωρέ, παρὰ μιὰ κόρη μοναχὰ

παρὰ μιὰ κόρη μοναχὰ μιὰ πρώτη του ξαδέρφη.

-- Ἄιντε, ποὺ ἤσουνα Πέτρο, ποὺ ἤσουνα Πέτρο ξάδερφε,

ποὺ ἤσουνα Πέτρο ξάδερφε τώρα δώδεκα χρόνια.

-- Σώπα ξαδέρφη, σωπά ξαδέρφη μὴν τὸ λὲς

σωπά ξαδέρφη μὴν τὸ λὲς καὶ μὴν τὸ κουβεντιάζεις

ἄιντε, καὶ μᾶς ἀκούσει, καὶ μᾶς ἀκούσει ἡ γειτονιὰ

καὶ μᾶς ἀκούσει ἡ γειτονιὰ κι ἡ παραπέρα ρούγα

ἄιντε, νερὸ ξαδέρφη, νερὸ ξαδέρφη γιὰ νὰ πιῶ

νερὸ ξαδέρφη γιὰ νὰ πιῶ γιατ' εἶμαι διψασμένος.

Καὶ τὸ βαρέλι, καὶ τὸ βαρέλι ἄρπαξε

καιὶτὸ βαρέλι ἄρπαξε νερὸ νὰ πάει νὰ φέρει.

Ἄιντε, ὥσπου νὰ πάει, ὥσπού νὰ πάει κι ὥσπου νὰ 'ρθεῖ

ὥσπού νὰ πάει καὶ ὥσπου νὰ 'ρθεῖ νερό γιὰ νὰ τοῦ φέρει²

πικρὸ ντουφέκι, πικρὸ ντουφέκι ἔπεσε στοὺ Πέτρου τὸ κεφάλι.

Σχολιασμός:

Τραγούδι ποὺ μιλᾶ γιὰ τὸ νόστο. Εἶναι τὸ δεύτερο βασικὸ τραγούδι τῆς γιορτῆς τοῦ Ἅη Γιώργη. Ὁ νόστος ἐξάλλου ἔδωσε καὶ τὸ ὄνομα τοῦ χωριοῦ, ὁπότε ἕνα τραγούδι μὲ θεματικὴ τὸ νόστο δὲν θὰ μπορούσε νὰ λείπει ἀπὸ τὰ Νεστανιώτικα τραγούδια αὐτῆς τῆς ἡμέρας. Ὅπως ἀναφέρει ἡ Μαρία Μιχαήλ-Δέδε στὸ βιβλίο της «Γιορτές ἔθιμα καὶ τὰ τραγούδια τους», ἐκδόσεις Φιλιππότης, Ἀθήνα, 1987: «ὁ νόστος αὐτές τὶς μέρες τῆς Λαμπρῆς εἶναι τόσο ὄμορφος γιὰ τὸν ξενιτεμένο ὁ ὁποίος στερήθηκε γιὰ καιρὸ τὸ σπίτι του καὶ τὸν τόπο του. Εἶναι ἕνα σημαντικότατο τραγούδι». Ἀκούγεται μόνο στὴν πομπὴ τῶν βλαστοφόρων καὶ ὄχι στὸ χορό.

Τὸ τραγούδι ἔχει καταγράψει καὶ ὁ Σωτήριος Τσιάνης τὸ 1959 στὴ Νεστάνη, καὶ ὑπάρχει στὸ βιβλίο του, Sotirios Chianis, «Folk songs of Mantineia», (Δημοτικὰ τραγούδια τῆς Μαντινείας), Berkeley/Los Angeles: University of California Press, 1965.

Σημειώσεις:

1. Σὲ διαδοχικὲς καταγραφὲς τοῦ τραγουδιοῦ ὁ Δημαρᾶς προφέρθηκε Δήμητρα, δηλαδή ἡ ξαδέλφη τοῦ Πέτρου.

2. Σὲ ἄλλη καταγραφὴ ὁ στίχος γίνεται: ὥσπού νὰ πάει κι ὥσπου νὰ 'ρθεῖ ἡ κόρη ἀπὸ τὴ βρύση.

Πηγὴ πληροφοριῶν

---

ΚΑΡΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΣΤΑΝΗΣ», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2013.

Τραγούδι: Ὁμάδα ἀπὸ Νεστανιώτισσες καὶ Νεστανιώτες

Φωτογραφίες: Ἀπὸ τὸ λεύκωμα «Η ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ, Χορός καὶ πομπὴ τοῦ Ἅη-Γιώργη στὴ Νεστάνη Ἀρκαδίας», ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, Πάτρα, 2011.

© Copyright: Παναγιώτης Καρώνης καὶ ἐκδόσεις ΤΟ ΔΟΝΤΙ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξη κάθε δικαιώματος.